İzmir’de Barajlar Dolu, Yağmur Tartışmaları Gereksiz

0

BEĞENDİM

0

İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi (İZSU) Genel Müdürlüğü’nün güncel verilerine göre, son günlerde artan yağışların etkisiyle havzalardaki su akış hızlanmış ve bu durum, baraj doluluk oranlarının yükselmesine neden olmuştur. Özellikle kentin en önemli su kaynağı olan Tahtalı Barajı’nda su seviyesi dip noktanın altında kalmaktan kurtularak yüzde 1,11 seviyesine ulaşmıştır. Öte yandan, Çeşme Kutlu Aktaş ve Balçova barajlarındaki doluluk oranlarında da benzer bir artış gözlemlenmiştir. Barajların doğal yağışlarla dolmaya başladığı bu süreçte, “yağmur bombası” tartışmalarının gereksiz bir gündem oluşturduğunu savunan Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar, bu yöntemin tarihini ve olası risklerini değerlendirmiştir.

Prof. Dr. Yaşar, “Yağmur bulutlarına gümüş iyodür enjekte edilerek yapılan yağmur artırma işlemi 1946’dan beri bilinmekte, ancak kesin bir başarısı kanıtlanmamıştır” demiştir. Bu yöntemde, hedeflenen yağış artış oranı yüzde 2 ila 5 arasında olmasına rağmen, literatürde net bir başarı verisi mevcut değildir. ABD, 2003 yılında bu yöntemden vazgeçmiş, İsrail ise 2020’de benzer bir karar almıştır. Çin ise 2014 yılında yoğun gümüş iyodür kullanımının toprak ve suyu zehirlediğini tespit ederek uygulamayı sonlandırmıştır. Türkiye’de ise bu teknoloji, 1991 yılında Pinatubo Yanardağı’nın patlaması sonrasında yaşanan 1992 kuraklığı döneminde denemiş; ancak toplam 25 denemede istenilen sonuca ulaşılamamış, yağışlar rüzgarla başka bölgelere kaydırılmıştır.

Barajlardaki doluluk oranlarındaki artışa dikkat çeken Prof. Dr. Doğan Yaşar, “Tahtalı Barajı’ndaki doluluk oranı, en dip noktadan gelen yağışlarla toparlanma sürecine girmiştir. Yüzde 0,98 seviyelerinden yükselen su seviyesinin, devam eden yağışlarla ay sonuna kadar yüzde 2-3 bandına oturması beklenmektedir. 2026 yılı için planlanan yağış tahminleri doğrultusunda, nisan sonu veya mayıs başında doluluk oranının yüzde 15 seviyelerini aşmasını öngörüyoruz” şeklinde açıklamalarda bulunmuştur.

Yağışların başlamasıyla birlikte barajların dolma eğilimine girmesinin, su yokluğu probleminin olmadığını kanıtladığını ifade eden Prof. Dr. Yaşar, bu noktada çözümün “taşıma su” veya müdahaleci yöntemlerde değil, bilimsel yönetimde olduğunu vurgulamıştır. “İzmir’de ve genel anlamda Türkiye’de su sorunu yoktur, aslında yönetimsel strateji eksikliği hakimdir. Fransa ve ABD gibi deniz suyu arıtma teknolojisine sahip ülkeler bile önceliği su tasarrufuna vermektedir. Çevresel riskleri ve bilimsel belirsizlikleri barındıran yöntemler yerine, mevcut su kaynaklarının doğru biçimde yönetilmesi gerekmektedir” diye belirten Yaşar, bu hususun önemine dikkat çekmiştir.